Sociale veranderingen

Naast de wereld waarin wij leven ontstaat er een steeds grotere, digitale wereld. Binnen deze digitale wereld is bijna alles, of misschien wel meer, mogelijk wat in het echte leven ook mogelijk is. Boodschappen doen, het nieuws volgen, vrienden maken, vijanden maken, muziek luisteren en zo kan ik nog wel even door gaan. Dit kan in chatprogramma’s (denk aan msn), via fora of communitiy’s, of door deel te nemen aan een multi massive online roleplaying game als ‘World of warcraft’ of ‘Second life’. Er is echter een groot verschil tussen deze en de echte wereld. In deze digitale wereld is iedereen namelijk in staat zichzelf een geheel andere persoonlijkheid aan te meten dan in de werkelijkheid.

Over de mogelijke gevolgen van dit fenomeen zijn de meningen verdeeld maar dat er gevolgen zijn is duidelijk.

Waarom is er de behoefte bij mensen om zichzelf heel anders voor te doen in een virtuele wereld, dan wie ze werkelijk zijn?

Wanneer je kijkt naar een spel als ‘World of warcraft’ lijkt het antwoord simpel. Het is een spel waar iedereen zich een ander gedaante aanmeet, een fantasiefiguur. Je kunt deze avatars wel een persoonlijke ‘touch’ meegeven, maar het blijven karakters als onderdeel van het spel. Je bent hier als het ware een speler met een virtuele pion. De contacten die je hier opdoet zijn voornamelijk om verder te komen in het spel. Niet zozeer om de mensen erachter.

Maar er zijn mensen die verder gaan dan een karakter aanmaken om een spel te spelen. Het ultieme, bekende voorbeeld hier van is ‘Second life’. Second life is meer dan een game. Het is een virtuele versie van de echte wereld. Je kunt hier een avatar van jezelf aan maken. Of anders gezegd een avatar creëren de representatief is voor de persoon die je zou willen zijn. Voor sommige mensen is het leven online geen spel, maar een tweede werkelijkheid. Waar komt bij deze mensen de behoefte aan deze tweede werkelijkheid vandaan? En wat zijn de gevolgen, de sociale veranderingen hierdoor in hun alledaagse leven?

Waarschijnlijk komt een groot deel van deze behoefte voort uit een zoektocht naar bevestiging. Online hebben zij door deze ontwikkelingen in social networking de kans gekregen om te doen en te zijn wat ze willen en normaal gesproken niet kunnen of durven. Online is de drempel om mensen aan te spreken veel lager. Daarnaast is het ook makkelijker om mensen te vinden met dezelfde interesses, en dus mensen te vinden die waarderen wat je doet. Je kunt doen wat je wil met de veiligheid van anonimiteit en de mogelijkheid om gewoon de computer uit te zetten.

De gevolgen kunnen groot zijn wanneer mensen hun sociale leven in de echte wereld ondergeschikt maken aan dat uit de digitale wereld. Zij zullen langzaamaan vervreemden van de samenleving. Zij worden afhankelijk en gaan er vanuit dat zij nooit alleen zijn. Online is er altijd wel iemand te vinden. Daardoor zullen zij het in de echte wereld veel steeds moeilijker krijgen. Het lijkt misschien mooi om een manier gevonden te hebben om zichzelf te kunnen uiten, in een wereld die soms veel mooier en makkelijker lijkt dan de echte wereld. Het is een leven waarin je over alles zelf controle hebt. Over hoe je eruit ziet, wie je tegen komt, waar je woont en wat je in je vrije tijd doet en wanneer je wel of niet bestaat.

Samenvattend is het niet meer dan logisch dat er sociale veranderingen aan de gang zijn. Die zijn er altijd geweest en zullen er altijd zijn. Het is wel belangrijk om het inzicht in en de controle op deze veranderingen te behouden. We moeten er voor waken dat wij niet ondergeschikt worden aan de mogelijkheden van de virtuele wereld. Nu al zijn wij helemaal gewend aan de huidige manieren van communiceren. Chatten, sms-en, fora bijhouden, e-mail en communiceren en contacten leggen via community’s. Maar het zijn nog steeds voor de meeste mensen aanvullingen of een vergemakkelijking voor het onderhouden van contacten of om nieuwe mensen te ontmoeten. Het is een ondersteuning bij het dagelijkse leven. Dat moeten we ons blijven realiseren. Het kan niet zo zijn dat we de realiteit gaan zien als ondersteuning om een virtueel leven op te bouwen.